Dünya siyaseti, 25 Ekim 2026 Pazar günü üç ülkede gerçekleştirilen kritik seçimlere sahne oldu. Brezilya'da cumhurbaşkanlığı seçimini Luiz Inácio Lula da Silva kazanırken, Sırbistan'da yaklaşık iki yıldır protestolarla gündemde olan öğrenci hareketi parlamento seçimlerinden zaferle çıktı. Türkiye'nin komşusu Bulgaristan'da ise hiçbir adayın ilk turda seçilmek için gerekli çoğunluğu sağlayamaması nedeniyle cumhurbaşkanlığı yarışı 1 Kasım'a taşındı.
Üç ülkedeki seçimler, yalnızca iç siyasi dengeler açısından değil, ABD'nin Latin Amerika politikası, Balkanlar'ın Avrupa Birliği ile ilişkileri ve Rusya-Ukrayna savaşı bakımından da önem taşıyor.
BREZİLYA'DA LULA DÖRDÜNCÜ KEZ CUMHURBAŞKANI SEÇİLDİ
Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi Brezilya'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunu mevcut Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva kazandı.
Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesinin açıkladığı sonuçlara göre Lula, geçerli oyların yüzde 51,79'unu alarak yeniden cumhurbaşkanı seçildi. Rakibi Flávio Bolsonaro ise yüzde 48,21'de kaldı.
Lula 64 milyon 256 bin 232, Bolsonaro ise 59 milyon 826 bin 41 oy aldı. İki aday arasındaki fark yaklaşık 4,43 milyon oy oldu.
Böylece Lula, siyasi kariyerinde dördüncü kez Brezilya Cumhurbaşkanlığı görevini üstlenme hakkı kazandı.
Trump'ın desteklediği aday kaybetti
Seçim sonuçları, ABD Başkanı Donald Trump'ın Latin Amerika'daki siyasi etkisi açısından da dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu Flávio Bolsonaro, seçim kampanyasında muhafazakâr politikaları ve ABD ile daha yakın ilişkiler kurulmasını savundu.
Lula ise Brezilya'nın bağımsız dış politika izlemesi, Çin ile ekonomik ilişkilerini sürdürmesi ve BRICS içerisindeki konumunu koruması gerektiğini vurguladı.
Lula'nın yeniden seçilmesi, Brezilya'nın Washington ile ilişkilerinde ekonomik iş birliğini sürdürürken dış politikada daha bağımsız bir çizgi izlemeye devam edebileceğine işaret ediyor.
Bununla birlikte iki ülke arasındaki ticaret, yatırım ve stratejik madenler konusundaki ortak çıkarlar, siyasi görüş ayrılıklarına rağmen iş birliği alanlarını koruyor.
SIRBİSTAN'DA ÖĞRENCİ HAREKETİ SEÇİMİ KAZANDI
Balkanlar'da ise 25 Ekim'de yapılan erken parlamento seçimleri, Sırbistan siyasetinde önemli bir değişimin kapısını araladı.
Ülkede uzun süredir devam eden öğrenci protestolarından doğan siyasi hareketin desteklediği Öğrenci Listesi, seçimlerden birinci çıktı.
Sırbistan Cumhuriyet Seçim Komisyonunun 26 Ekim'de açıkladığı verilere göre Öğrenci Listesi oyların yüzde 52,65'ini aldı.
Aleksandar Vučić'in liderliğindeki Birleşik Sırbistan listesi ise yüzde 39,22'de kaldı.
Seçime katılım oranı yüzde 68,78 olarak açıklandı.
Vučić seçim yenilgisini kabul etti
Aleksandar Vučić, seçim gecesi yaptığı açıklamada siyasi blokunun yenilgisini kabul etti.
İlk projeksiyonlara göre Öğrenci Listesi'nin 250 sandalyeli parlamentoda 135 ila 140 milletvekilliği kazanması bekleniyor.
Bu tahmin gerçekleşirse öğrenci hareketi, hükümet kurmak için gereken 126 sandalyelik çoğunluğu tek başına sağlayabilecek.
Ancak kesin milletvekili dağılımı seçim kurulu tarafından tamamlanmadan yeni hükümetin yapısı hakkında kesin değerlendirme yapmak mümkün değil.
16 kişinin öldüğü facia siyasi değişimin başlangıcı oldu
Sırbistan'daki öğrenci hareketinin yükselişi, Kasım 2024'te Novi Sad kentindeki tren istasyonunda yaşanan faciaya dayanıyor.
İstasyonun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesi, ülkede geniş çaplı protestoların başlamasına yol açtı.
Öğrencilerin öncülüğündeki gösteriler zamanla yolsuzluk iddiaları, kamu yönetiminde şeffaflık ve demokratik kurumların işleyişi gibi konulara odaklandı.
Yaklaşık iki yıl süren protestoların ardından gelen seçim başarısı, Sırbistan'da siyasi değişim beklentisini güçlendirdi.
Sırbistan'ın Avrupa ve Rusya politikası değişebilir mi?
Seçim sonuçlarının en önemli dış politika etkilerinden biri Sırbistan'ın Avrupa Birliği ve Rusya ile ilişkilerinde görülebilir.
Vučić'in siyasi çizgisi, Avrupa Birliği üyeliği hedefini korurken Rusya ile ilişkileri sürdürmeye dayanıyordu.
Öğrenci hareketinin oluşturacağı olası hükümetin hukuk devleti, demokratik kurumlar ve yolsuzlukla mücadele konularında atacağı adımlar, Avrupa Birliği ile ilişkilerin seyrini etkileyebilir.
Ancak seçim zaferi tek başına Sırbistan'ın Rusya politikasının tamamen değişeceği anlamına gelmiyor.
Yeni yönetimin Kosova meselesi, Rusya'ya yönelik yaptırımlar ve Avrupa Birliği üyelik süreci konularındaki somut politikaları belirleyici olacak.
BULGARİSTAN'DA SEÇİM İKİNCİ TURA KALDI
Türkiye'nin komşusu Bulgaristan'da 25 Ekim'de gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda hiçbir aday yeterli çoğunluğa ulaşamadı.
Bulgaristan Merkez Seçim Komisyonunun sandık tutanaklarının yüzde 99,94'üne dayanan sonuçlarına göre mevcut Cumhurbaşkanı İliyana Yotova yüzde 34,76 oyla ilk sırada yer aldı.
Eski geçici hükümet başbakanı Andrey Gyurov ise yüzde 31,94 oy aldı.
Üçüncü sıradaki Kostadin Kostadinov'un oy oranı yüzde 12,54 olarak kaydedildi.
Seçime katılımın yaklaşık yüzde 22 seviyesinde kalması ise Bulgaristan'daki siyasi temsil ve seçmen ilgisi tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.
İkinci tur 1 Kasım'da yapılacak
Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu 1 Kasım 2026 Pazar günü gerçekleştirilecek.
İlk turu önde tamamlayan Yotova ile Gyurov, ikinci turda cumhurbaşkanlığı için yarışacak.
İki aday arasındaki yaklaşık üç puanlık fark, ikinci turda diğer adaylara oy veren seçmenlerin tercihlerinin önemini artırıyor.
Özellikle ilk turda sandığa gitmeyen seçmenlerin katılımı, yarışın sonucunu değiştirebilecek unsurlar arasında bulunuyor.
Bulgaristan seçiminde Rusya ve Ukrayna etkisi
Bulgaristan'daki seçim kampanyasında Rusya-Ukrayna savaşı, Karadeniz güvenliği, enerji fiyatları ve ekonomik sorunlar önemli yer tuttu.
Yotova, Rusya ile ilişkilerin yeniden geliştirilmesini ve Ukrayna savaşında diplomatik çözüme ağırlık verilmesini savunan bir siyasi çizgiye yakın duruyor.
Gyurov ise Avrupa Birliği ve NATO ile daha güçlü iş birliğini, Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesini ve Avrupa merkezli güvenlik politikalarını öne çıkarıyor.
Bu nedenle ikinci tur, Bulgaristan'ın dış politika öncelikleri açısından da yakından izleniyor.
Bununla birlikte Bulgaristan parlamenter bir cumhuriyet olduğundan dış politikanın yönünü yalnızca cumhurbaşkanlığı seçimi belirlemiyor. Hükümetin ve parlamentonun tutumu da belirleyici önem taşıyor.
TÜRKİYE AÇISINDAN SEÇİM SONUÇLARI NE ANLAMA GELİYOR?
Üç ülkedeki seçimler Türkiye'nin dış ilişkileri bakımından farklı sonuçlar doğurabilecek nitelikte.
Brezilya'da Lula'nın yeniden seçilmesi, iki ülke arasındaki ticaret ve çok taraflı diplomasi açısından mevcut ilişkilerin sürdürülmesine imkân sağlayabilir.
Sırbistan'da yaşanabilecek hükümet değişikliği ise Türkiye'nin Balkanlar'daki diplomatik ilişkileri, ekonomik yatırımları ve bölgesel istikrar politikaları açısından önem taşıyor.
Bulgaristan seçimi Türkiye için daha doğrudan sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
İki ülke arasındaki sınır geçişleri, ticaret, ulaştırma bağlantıları, enerji iş birliği ve Bulgaristan'daki Türk toplumunun durumu, Ankara-Sofya ilişkilerinin başlıca gündem maddeleri arasında bulunuyor.
Ancak Bulgaristan'daki cumhurbaşkanlığı seçiminin bu alanlarda doğrudan politika değişikliği yaratıp yaratmayacağı, seçim sonrasında oluşacak siyasi tutuma bağlı olacak.
ÜÇ SEÇİMİN ORTAK MESAJI: SİYASİ DENGELER DEĞİŞİYOR
25 Ekim seçimleri üç ülkede birbirinden farklı sonuçlar ortaya çıkardı.
Brezilya'da seçmenler mevcut cumhurbaşkanına yeniden görev verirken, Sırbistan'da uzun süredir iktidarda etkili olan siyasi blok ciddi bir seçim yenilgisi yaşadı.
Bulgaristan'da ise düşük katılım ve yakın oy oranları, cumhurbaşkanlığı yarışının ikinci turda da rekabetçi geçeceğini gösteriyor.
Sonuçlar, farklı ülkelerde seçmenlerin ekonomik sorunlar, demokratik yönetim, dış politika ve siyasi istikrar konularına farklı yanıtlar verdiğini ortaya koyuyor.
Brezilya ve Sırbistan'da seçimlerin ardından yeni siyasi dönemin nasıl şekilleneceği izlenirken, Bulgaristan'da gözler 1 Kasım'daki ikinci tura çevrildi.
