Rusya ile Ukrayna arasında dört yılı aşkın süredir devam eden savaşta önemli bir diplomatik gelişme yaşandı. İki ülke, Ukrayna'nın Herson bölgesinde Rusya'nın kontrolünde bulunan Oleşki kentinde geçici ateşkes uygulanması konusunda anlaşmaya vardı.
ABD'nin girişimleriyle sağlanan anlaşma kapsamında çatışmalara ara verilerek bölgeye insani yardım ulaştırılması ve kentten ayrılmak isteyen sivillerin güvenli şekilde tahliye edilmesi hedefleniyor.
Tarafların 23 Ekim'de duyurduğu anlaşmanın 27 Ekim 2026 Salı günü Türkiye saatiyle 04.00'te yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Ateşkesin arkasında Melania Trump var
Anlaşmanın sağlanmasında ABD Başkanı Donald Trump'ın eşi Melania Trump'ın yürüttüğü diplomatik temaslar etkili oldu.
Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada, Melania Trump ve temsilcisinin Rus ve Ukraynalı yetkililerle doğrudan görüşerek geçici ateşkesin koşullarının belirlenmesine katkı sağladığı bildirildi.
Rusya ve Ukrayna da anlaşmayı doğrularken Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Melania Trump'ın insani yardım operasyonunun koordinasyonuna yaptığı katkıyı memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.
Sürece Katolik dünyasının ruhani lideri Papa 14. Leo da dahil oldu. Papa, daha önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşerek Oleşki'ye insani yardım ulaştırılması için çağrıda bulunmuştu.
Ateşkes 27 Ekim'de başlayacak
Beyaz Saray'ın ilk açıklamasında ateşkesin başlangıcı 29 Ekim olarak duyurulmuştu. Ancak Rusya ve Ukrayna'nın daha sonra yaptığı açıklamalarla başlangıç tarihi 27 Ekim olarak netleşti.
Rusya Genelkurmay Başkanı Valeriy Gerasimov, Rus birliklerinin 27 Ekim saat 04.00'ten itibaren Oleşki çevresinde ateşi durduracağını açıkladı.
Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı da aynı tarihte ateşkese uyacağını bildirdi.
Anlaşma kapsamında bölgedeki yolların mayınlardan temizlenmesi, gıda ve ilaç sevkiyatının gerçekleştirilmesi ve sivillerin tahliyesi için güvenli koridorlar oluşturulması planlanıyor.
Kentte yaklaşık 2 bin kişi kaldı
Oleşki, Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalin ilk günlerinden bu yana Rus güçlerinin kontrolünde bulunuyor.
Savaştan önce yaklaşık 24 bin kişinin yaşadığı kentte bugün 1.700 ila 2 bin kişinin kaldığı tahmin ediliyor.
Beyaz Saray'ın açıklamasına göre kentte kalanların büyük bölümünü yaşlılar oluşturuyor. Bölgede yaklaşık 50 çocuğun da bulunduğu belirtiliyor.
Gıda, temiz içme suyu, ilaç ve sağlık hizmetlerine erişimde ciddi sorunlar yaşanıyor.
Oleşki, 2023 yılında Kahovka Barajı'nın yıkılması sonucu meydana gelen büyük sel felaketinden de ağır şekilde etkilenmişti.
Siviller istedikleri bölgeye gidebilecek
Anlaşma kapsamında Rus ve Ukraynalı sivil görevlilerin kent sakinlerinin ihtiyaçlarını belirlemek üzere çalışma yürütmesi öngörülüyor.
Oleşki'den ayrılmak isteyen siviller için ulaşım ve tahliye desteği sağlanacak.
Melania Trump'ın açıklamasına göre tahliye edilen vatandaşların tercihleri doğrultusunda Ukrayna'nın kontrolündeki bölgelere veya Rusya'ya gitmelerine imkân tanınması planlanıyor.
Ukrayna İnsan Hakları Ombudsmanı Dmitro Lubinets, operasyonun aşamalı şekilde gerçekleştirileceğini ve güvenli tahliye için hazırlıkların sürdüğünü bildirdi.
Savaş tamamen duracak mı?
Oleşki için varılan anlaşma, Rusya ile Ukrayna arasında ülke genelinde sağlanmış bir ateşkes anlamına gelmiyor.
Geçici düzenleme yalnızca belirlenen bölgede insani yardım ve tahliye faaliyetlerinin yürütülmesini amaçlıyor. Diğer cephelerdeki çatışmaları sona erdiren kapsamlı bir anlaşma henüz bulunmuyor.
Bununla birlikte, iki ülkenin belirli bir bölgede ortak hareket etme konusunda uzlaşması diplomatik açıdan dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Kasım ayında yeni barış görüşmeleri gündemde
Ateşkes açıklamasının ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya, Ukrayna ve ABD temsilcilerinin kasım ayının ilk yarısında yeniden görüşebileceğini duyurdu.
Teknik düzeyde yapılması planlanan görüşmeler için Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi öne çıkarken İsviçre de olası toplantı yerleri arasında bulunuyor.
Zelenski, görüşmelerin ilerlemesi halinde liderler düzeyinde bir toplantı yapılmasını umduğunu belirtti.
Ancak taraflar arasındaki toprak anlaşmazlıkları ve güvenlik garantileri konusundaki görüş ayrılıkları devam ediyor.
Oleşki'deki geçici ateşkesin daha kapsamlı bir barış sürecine dönüşüp dönüşmeyeceği, anlaşmanın sahada uygulanması ve sonraki diplomatik temaslarla netleşecek.
