Kocaeli'nin İzmit ilçesinde Roma döneminden günümüze ulaşan İn Bayırı Sarnıcı, bakımsızlık ve çevresindeki yapılaşma nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Bir dönem antik Nikomedya'nın su ihtiyacının karşılanmasında önemli rol oynayan yaklaşık 1700 yıllık tarihî yapı, bugün konutların ve yabani otların arasında varlığını sürdürüyor. Kültür mirasının korunması ve turizme kazandırılması için restorasyon çağrısı yapılıyor.
22 KİLOMETRE UZAKLIKTAN SU TAŞINIYORDU
İzmit'in Cedit Mahallesi'nde bulunan ve geç Roma–erken Bizans dönemine tarihlendirilen İn Bayırı Sarnıcı, antik kentin gelişmiş su altyapısının önemli parçalarından biriydi.
Kocaeli Ansiklopedisi'ndeki bilgilere göre, Roma döneminde kullanılan Paşasuyu hattından 21 su kemeri aracılığıyla kente getirilen su, İn Bayırı Sarnıcı'nda toplanıyordu.
Yaklaşık 22 kilometre uzaklıktaki kaynaktan taşınan suyun, kentteki hamamların, konutların ve kamu yapılarının ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanıldığı belirtiliyor.
170 BİN KİŞİYE YETECEK KAPASİTE İDDİASI
Art Nicomedia Kültür Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Akın Ülkü Sevinç, sarnıcın geçmişte yaklaşık 170 bin kişinin su ihtiyacını karşılayabilecek kapasitede olduğuna ilişkin araştırmalar bulunduğunu söyledi.
Sevinç, bugün görülebilen kalıntıların yapının yalnızca küçük bir bölümünü oluşturabileceğini belirterek, sarnıcın sanılandan çok daha geniş bir alana yayılmış olabileceğine dikkat çekti.
Ancak yapının kesin kapasitesi ve yer altında devam eden bölümlerinin kapsamı, ayrıntılı arkeolojik araştırmalarla ortaya konulmuş değil.
1987 YILINDA KORUMA ALTINA ALINDI
İn Bayırı Sarnıcı, 19 Temmuz 1987 tarihli ve 1299 sayılı kurul kararıyla kültür varlığı olarak tescil edildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı'nda yer alan envanter kaydında, sarnıcın birbirine kemerlerle bağlanan kubbeli mekânlardan oluştuğu belirtiliyor.
Envanterde yapı, kısmen toprağa gömülü ve harap durumda olarak tanımlanıyor.
Aradan geçen yıllara rağmen tarihî yapının korunmasına ve ziyaret edilebilir hale getirilmesine yönelik kapsamlı bir restorasyon çalışmasının tamamlandığına ilişkin güncel bir resmî bilgi bulunmuyor.
YEREBATAN SARNICI GİBİ BİR YAPI OLABİLİR Mİ?
Sarnıcın mevcut kalıntılarının daha büyük bir kompleksin parçası olabileceğini belirten Akın Ülkü Sevinç, İstanbul'daki Yerebatan Sarnıcı'nı örnek gösterdi.
Sevinç, yapının farklı yönlere devam eden bölümlerinin bulunup bulunmadığının henüz bilinmediğini, bilimsel araştırmalarla yeni tarihî kalıntıların ortaya çıkarılabileceğini ifade etti.
Ancak İn Bayırı Sarnıcı'nın Yerebatan Sarnıcı büyüklüğünde olduğuna ilişkin kesinleşmiş bir bilimsel tespit bulunmuyor.
NİKOMEDYA'NIN TARİHİ GÜN YÜZÜNE ÇIKMAYI BEKLİYOR
Antik Nikomedya, Roma İmparatorluğu döneminde siyasi ve idari merkezlerden biri olarak öne çıktı. Özellikle İmparator Diocletianus döneminde kentte önemli imar faaliyetleri gerçekleştirildi.
İn Bayırı Sarnıcı da antik kentin gelişmiş su sisteminin günümüze ulaşabilen parçaları arasında yer alıyor.
Ancak depremler, zamanla oluşan tahribat ve modern kentleşme nedeniyle Nikomedya'nın çok sayıda tarihî yapısından günümüze sınırlı kalıntılar ulaştı.
RESTORASYON VE TURİZM ÇAĞRISI
Art Nicomedia Kültür Sanat Derneği Başkanı Sevinç, İn Bayırı Sarnıcı'nın mevcut durumdan kurtarılması için öncelikle bilimsel araştırma ve restorasyon projesi hazırlanması gerektiğini vurguladı.
Yapının korunarak ziyarete açılmasının İzmit'in kültür turizmine önemli katkı sağlayabileceğini belirten Sevinç, tarihî mirasın yeniden kent yaşamının parçası haline getirilmesini istedi.
İn Bayırı Sarnıcı'nın geleceği açısından kapsamlı bir arkeolojik inceleme, koruma projesi ve restorasyon çalışması yapılması ihtiyacı yeniden gündeme geldi.
